کاربرد عنصر رنگ در دیوان رودکی (تحقیقی دربارۀ بینایی رودکی براساس تنوع رنگ در دیوان او)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

1 استادیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، ایران

2 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، ایران

چکیده

شاعران همواره به رنگ­ها توجه خاصی نشان داده­اند و در کنار کارکرد هنری عنصر رنگ در خلق تصاویر شاعرانه و تشبیهات هنری، از ویژگی­ نمادین رنگ­واژه­ها نیز در انتقال عواطف و احساسات ویژة خود بهره برده‌اند. موضوع بحث این مقاله، بررسی کاربرد عنصر رنگ در دیوان رودکی، به‌مثابۀ یکی از عناصر زبانی و درون­متنی شعر، است. از زمان­های دور، کورِ مادرزاد بودن یا کور شدن رودکی در اواخر عمرش، مسئله­ای مبهم و تاریک محسوب می‌شود که ذهن پژوهندگان را به خود مشغول داشته است. این مقاله به بررسی بسامد فراوان کاربرد عنصر رنگ در اندک ابیات باقی‌مانده از رودکی و اشاره به چندین مورد از نشانه­های زبانی و درون­متنی شعر او، از قبیل تبدیل امور ذهنی به امور حسی با کاربرد هنرمندانۀ رنگ، توجه خاص او به طبیعت و تصاویر برساخته از آن، کاربرد لغوی و اصطلاحی رنگ و ترکیبات برساخته از آن، ارائۀ تصویری انتزاعی در قالب محسوسات به کمک رنگ­واژه­ها، رابطۀ غیرمستقیم رنگ و مفهوم ذهنی، استفاده از لغز یا چیستان، رسیدن از سطح توصیفی جزئی به مصداق موردنظر و تجربۀ دیدار و تصاویر دیداری، اختصاص دارد تا نشان دهد که رودکی در ابتدا، چنین تصاویری را دیده و درک کرده و کور مادرزاد نبوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The Function of Colors in “The Divan of Rudaki”: A Research on Rudaki’s Eyesight and Diversity of Colors in His Poems Корбурди унсури ранг дар девони Рўдакї Тањќиќе дар бораи биноии Рўдакї бар асоси танаввуи ранг дар девони ӯ

نویسنده [English]

  • Mohammad Pashai Rasul Kazemzade 1 2
1 Assistant Professor of Persian Language and Literature, AzarbaijanShahidMadani University, Iran| Ph.D Candidate of Persian Language and Literature in Azarbaijan Shahid Madani University, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature, AzarbaijanShahidMadani University, Iran| Ph.D Candidate of Persian Language and Literature in Azarbaijan Shahid Madani University, Iran
چکیده [English]

The poets are always interested in colors and beside the artistic function of colors in creation of poetic images and artistic similes, they use the symbolic features of color terms to communicate their characteristic emotions. The subject of this article is the analysis of function of color elements as one of the linguistic and intratextual elements of poetry in The Divan of Rudaki. There is an ongoing debate about whether Rudaki was a congenital blind or he became blind later in his life. This article is allocated to analysis the high frequency usage of color elements in the few remaining verses of Rudaki’s poems. It also points out the several linguistic signs in his poems which show that Rudaki was not a congenital blind; The linguistic signs such as alteration of subjective affairs to objective affairs by artistic application of colors, his special consideration of the nature and it’s built-in images, the lexical and idiomatic use of colors and it’s built-in compounds, presentation of an abstract image by color terms in the form of tangibles, indirect relation between color and mental concept, the use of enigma, and approaching to the intended referent and the visual experience of images by a partial description.
Шоирон њамвора ба ранг­њо таваљљуњи хоссе нишон додаанд ва дар канори коркарди њунари унсури ранг дар халќи тасовири шоирона ва ташбењоти њунарї, аз вижагии­ намодини ранг­вожа­њо низ дар интиќоли авотиф ва эњсосоти вижаи худ бањра бурдаанд. Мавзўи бањси ин маќола баррасии корбурди унсури ранг дар девони Рўдакї ба масобаи яке аз аносури забонӣ ва дарун­матнии шеър аст. Аз замон­њои дур кўри модарзод будан ё кўр шудани Рўдакї дар авохири умраш, масъалае мубњам ва торик мањсуб ме­шавад, ки зењни пажўњандагонро ба худ машѓул доштааст. Ин маќола ба баррасии басомади фаровони корбурди унсури ранг дар андак абёти боќимонда аз Рўдакї ва ишора ба чандин маврид аз нишонањои забонӣ ва дарун­матнии шеъри ў, аз ќабили табдили умури зењнӣ ба умурӣ њиссӣ бо корбурди њунармандонаи ранг, таваљљуњи хосси ў ба табиат ва тасовири барсохта аз он, корбурди луѓавї ва истилоњии ранг ва таркиботи барсохта аз он, ироаи тасвири интизоӣ дар ќолаби мањсусот ба кумаки ранг­вожа­њо, робитаи ѓайримустаќими ранг ва мафњуми зењнї, истифода аз луѓаз ё чистон, расидан аз сатњи тавсифи љузӣ ба мисдоќи мавриди назар ва таљрибаи дидор ва тасовири дидорӣ, ихтисос дорад, то нишон дињад, ки Рўдакї дар ибтидо чунин тасовиреро дида ва дарк карда ва кўри модарзод набудааст.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rudaki
  • eyesight
  • blindness
  • color term
  • describe. Рўдакї
  • биної
  • кўрї
  • ранг‌вожа
  • тавсиф