شناخت فرهنگ مردمی ایران در تاجیکستان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد دانشگاه ملی تاجیکستان

چکیده

یکی از محاسنی که گسترش رابطة ایران و تاجیکستان برای دو ملت داشته است، توسعۀ علم مردم‌شناسی است. دگرگونی‌های سیاسی و اقتصادی آخر سدۀ بیستم که در کشورهای جمهوری اسلامی ایران و تاجیکستان رخ داد، پژوهندگان این کشورها را وادار کرد تا حد امکان در این راستا قدم‌هایی بردارند. پس از استقلال تاجیکستان سفرها به کشور ایران شروع شد. نگارنده در این مقاله از سفرهای متعدد خود به ایران که با هدف شناسایی فرهنگ مردمی این سرزمین صورت گرفته، سخن گفته است. وی آشنایی با استاد انجوی شیرازی و بسیاری دیگر از استادان مردم‌شناس ایران را سبب آشنایی عمیق خود با فرهنگ مردم ایران دانسته است. نگارندۀ مقاله با اشاره به اینکه مجموعۀ نمونۀ فولکلور ایران (۱۹۶۳م) ازجانب ا. شورتس و ت. نعمت‌اف در تاجیکستان به چاپ رسیده، یادآوری کرده است که تا‌ به‌ حال گردآوری، نشر و پژوهش مشترک فرهنگ مردم دو کشور هم‌زبان صورت نگرفته و حتی ازجانب ایران محققی به‌طور جدی به تحقیق فرهنگ مردم تاجیک مشغول نشده است. البته، در سال‌های اخیر چندین مقاله و کتاب پژوهندگان تاجیک در این زمینه در جمهوری اسلامی ایران به طبع رسیده است. نگارنده در پایان این مباحث به این نتیجه رسیده است که از آنجا که در تاجیکستان گردآوری تمام بخش‌های فرهنگ مردم چندان رضایت‌بخش نیست، در این زمینه همکاری مشترک با پژوهندگان مردم‌شناس ایران ضروری است. در پایان مقاله نگارنده با ذکر عناوین گفت‌و‌گوهایی که در سال‌های اخیر راجع به مسائل گوناگون و مبرم ایران‌شناسی انجام داده، به بخشی از گفت‌و‌گوی خود با اولریش مارزولف، ایران‌شناس آلمانی، اشاره کرده؛ همچنین فهرست بخشی از کوشش‌هایی را که در تاجیکستان درزمینۀ فولکلورشناسی صورت گرفته، ارائه کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Шинохти фарњанги мардуми Эрон дар Тољикистон

نویسنده [English]

  • Равшан Рањмонї
چکیده [English]

Яке аз мањосине, ки густариши робитаи Эрон ва Тољикистон барои ду миллат доштааст, тавсиаи илми мардумшиносї аст. Дигаргунињои сиёсї ва иќтисодии охири садаи бистум, ки дар кишварњои Љумњурии Исломии Эрон ва Тољикистон рух дод, пажўњандагони ин кишварњоро водор кард, то њадди имкон дар ин росто ќадамњое бардоранд. Пас аз истиќлоли Тољикистон сафарњо ба кишвари Эрон шурўъ шуд. Нигоранда дар ин маќола аз сафарњои мутааддиди худ ба Эрон, ки бо њадафи шиносоии фарњанги мардуми ин сарзамин сурат гирифта, сухан гуфтааст. Вай ошної бо устод Инљавии Шерозї ва бисёре дигар аз устодони мардумшиноси Эронро сабаби ошноии амиќи худ бо фарњанги мардуми Эрон донистааст. Нигорандаи маќола бо ишора ба ин ки маљмўъаи «Намунаи фолклори Эрон» (1963) аз љониби А. Шортс ва Т. Неъматов дар Тољикистон ба чоп расида, ёдоварї кардааст, ки то ба њол гирдоварї, нашр ва пажўњиши муштараки фарњанги мардуми ду кишвари њамзабон сурат нагирифта ва њатто аз љониби Эрон муњаќќиќе ба таври љиддї ба тањќиќи фарњанги мардуми тољик машѓул нашудааст. Албатта, дар солњои ахир чандин маќола ва китоби пажўњандагони тољик дар ин замина дар Љумњурии Исломии Эрон ба табъ расидааст. Нигоранда дар поёни ин мабоњис ба ин натиља расидааст, ки аз он љо ки дар Тољикистон гирдоварии тамоми бахшњои фарњанги мардум чандон ризоятбахш нест, дар ин замина њамкории муштарак бо пажўњандагони мардумшиноси Эрон зарурист. Дар поёни маќола нигоранда бо зикри ановини гуфтугўњое, ки дар солњои ахир рољеъ ба масоили гуногун ва мубрами эроншиносї анљом дода, ба бахше аз гуфтугўи худ бо Улриш Морзулф–эроншиноси олмонї ишора карда. Њамчунин фењристи бахше аз кўшишњоеро, ки дар Тољикистон дар заминаи фолклоршиносї сурат гирифта, ироа кардааст.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Эрон
  • Тољикистон
  • мардумшиносї