افکار معارف‌پروری در اشعار عجزی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد

چکیده

جنبش معارف‌پروری تاجیک، پیش از همه و بیش از همه، در ادبیات بدیعی آن نقش و نفوذ داشته است. جایگاه و مقام نظم کلاسیک را نیز در ادبیات معارف‌پروری تاجیک نمی‌توان نادیده گرفت. این مقاله با هدف بررسی افکار معارف‌پروری در اشعار عجزی به‌‌نگارش درآمده است. صدیق‌خواجه عجزی از مردان برگزیدۀ مکتب و معارف نوی تاجیک در ابتدای عصر بیستم است. او که از جوانی به شعر و ادب علاقه داشت، با تأسیس مکتب اصول نو در روستای خود قدم در عرصۀ معارف‌پروری نهاد. او که در غزل پیرو نظم بیدل بود، از نخستین شاعرانی است که مفاهیم و موضوعات جدید را در چارچوب و شکل غزل‌های قدیم وارد کرد. وی با عقیده و آهنگ‌های معارف‌پروری به نظم کلاسیک تاجیک نفس تازه آورد، موضوع شعر را با طلبات زمان خود موافق ساخت و در شکل بدیعی و مضامین نظم تازگی‌های مخصوص داخل کرد. نظم نویی که در ادبیات معارف‌پروری تاجیک مقام نمایان اشغال کرده، پیش از همه با نام عجزی عجین است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Афкори маорифпарварї дар ашъори Аљзї

نویسنده [English]

  • Расул Њодизода
چکیده [English]

Љунбиши маорифпарварии тољик пеш аз њама ва беш аз њама дар адабиёти бадеии он наќшу нуфуз доштааст. Љойгоњ ва маќоми назми классикро низ дар адабиёти маорифпарварии тољик наметавон нодида гирифт. Ин маќола бо њадафи баррасии афкори маорифпарварї дар ашъори Аљзї ба нигориш даромадааст. Сиддиќхољаи Аљзї аз мардони баргузидаи мактабу маорифи навини тољик дар ибтидои асри бистум аст. Ў, ки аз љавонї ба шеъру адаб алоќа дошт, бо таъсиси мактаби усули нав дар рустои худ ќадам дар арсаи маорифпарварї нињод. Ў, ки дар ѓазал пайрави назми Бедил буд, аз нахустин шоиронест, ки мафоњиму мавзўъоти љадидро дар чорчўб ва шакли ѓазалњои ќадим ворид кард. Вай бо аќида ва оњангњои маорифпарварї ба назми классики тољик нафаси тоза овард, мавзўи шеърро бо талаботи замони худ мувофиќ сохт ва дар шакли бадеї ва мазомини назм тозгињои махсус дохил кард. Назми наве, ки дар адабиёти маорифпарварии тољик маќоми намоён ишѓол карда, пеш аз њама бо номи Аљзї аљин аст.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Сиддиќхољаи Аљзї
  • назми классик
  • афкори маорифпарварї