ادیان باستانی تاجیکان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار

چکیده

آریایی‌ها که یکی از اقوام بزرگ هندوایرانی (شاخه‌ای از اقوام اولیة هندواروپایی) هستند، نیاکان باستانی تاجیکان به‌شمار می‌آیند. در این مقاله به باورها و اعتقادات آریایی‌های ساکن در آسیای مرکزی که ریشه در باورهای اجدادشان، یعنی اقوام هندواروپایی دارد، اشاره شده است. نگارنده با تشریح نظریات دانشمندان و سیاحان مختلف ازقبیل آرتور کریستین‌سن، دانشمند دانمارکی، و سیوان تسزان، سیاح چینی، و همچنین بررسی متون نوشته‌شده در این زمینه مثل آثار‌الباقیه تألیف ابوریحان بیرونی و کتاب شهرستان‌های ایران که در اواخر عهد ساسانیان به نگارش درآمده، به شرح موضوع پرداخته و به این نتیجه رسیده است که کهن‌ترین خدایان هندواروپایی «دیائوس» بوده که پس از نزول او، خدایی دیگر یعنی «وارونه» جایگزین آن شده است. وارونه به‌همراه میترا از قدرتمندترین خدایان هندوایرانی هستند. بعدها در میان آریایی‌های آسیای مرکزی، یعنی تاجیکان، ادیان دیگری مثل زردشتی، بودایی، هندو، مانوی، نصرانی و... انتشار یافتند که مهم‌ترین آن‌ها تا دوران اسلام دین زردشتی بود.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Адёни бостонии тољикон

نویسنده [English]

  • Қањњор Расулиён
چکیده [English]

 Ориёињо, ки яке аз аќвоми бузурги ҳинду эронї (шохае аз аќвоми аввалияи њинду аврупоӣ) њастанд, ниёгони бостонии тољикон ба шумор меоянд. Дар ин маќола ба боварњо ва эътиќодоти ориёињои сокин дар Осиёи Марказї, ки реша дар боварњои аљдодияшон, яъне аќвоми њинду аврупоӣ дорад, ишора шудааст. Нигоранда бо ташрењи назариёти донишмандон ва сайёњони мухталиф, аз ќабили Артур Кристенсен, донишманд даниягї ва Сивон Тсзон, сайёњи чинї ва њамчунин, баррасии мутуни навишта шуда дар ин замина мисли “Осор-ул-боќия”-и таълифи Абурайњони Берунї ва китоби “Шањристонњои Эрон”, ки дар авохири ањди Соcониён ба нигориш даромада, ба шарњи мавзўъ пардохта ва ба ин натиља расидааст, ки куњантарин худоёни њинду аврупоӣ «дёъус»  буда, ки пас аз нузули ў, худои дигар, яъне «Воруна» љойгузини он шудааст. Воруна ба њамроњи Митро аз ќудратмандтарини худоёни ҳинду эронї њастанд. Баъдњо дар миёни ориёињои Осиёи Марказї, яъне тољикон, адёни дигаре мисли зардуштї, буддої, њинду, монавї, насронї ва... интишор ёфтанд, ки муњимтарин онњо то даврони ислом дини зардуштӣ буд.

کلیدواژه‌ها [English]

  • адёни бостонї
  • ориёињо
  • худоёни њинду аврупої
  • тољикон