Самарќанд аз ибтидо бо шањрњое њамчун Бухоро, Шероз, Балх, Њарот, Исфањон, Марв, Хуљанд ва... њамсарї мекард ва аз марокизи муњимми сиёсї, илмї, адабї, таърихї ва фарњангии аќвоми эронинижод ба шумор мерафт. Дар ин маќола зайли панљ маврид ба наќши Самарќанд дар рушди адабиёти форсии тољикї пардохта шудааст: 1. Ширкати биловоситаи ањли Самарќанд дар офариниши адабиёти форсии тољикї, мисли Абулянбаѓї, Абўњафс, Рўдакї ва дигарон; 2. Омода кардани заминањои назарї ва амалии он дар осори гуногуни адабї; 3. Парвариши намояндагони доирањои адабии дигар дар муњити адабии Самарќанд; 4. Интиќоли таљрибањои адабї ва назарии хеш ба доирањои адабии дигар; 5. Сафарњо ва муњољирати намояндагони доирањои адабии дигар ба Самарќанд ва диду боздиди онњо бо ањли адаб ва илми он. Дар поён пас аз баррасии мавориди мазкур ин натиља ба даст омада, ки њарчанд таъсир ва наќши Самарќанд дар рушди адабиёти форсии тољикї баста ба маќоми сиёсию адабї ва таѓйири авзоъи сиёсї-иљтимоии ин шањр дар даврањои гуногуни таърихї, густарда ё мањдуд шуда, њељ гоњ ба дараљаи нестї нарасидааст.