نقش سمرقند در رشد ادبیات فارسی تاجیکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار

چکیده

سمرقند از ابتدا با شهرهایی همچون بخارا، شیراز، بلخ، هرات، اصفهان، مرو، خجند و... همسری می‌کرد و از مراکز مهم سیاسی، علمی، ادبی، تاریخی و فرهنگی اقوام ایرانی‌نژاد به‌شمار می‌رفت. در این مقاله، ذیل پنج مورد به نقش سمرقند در رشد ادبیات فارسی تاجیکی پرداخته شده است: 1. شرکت بلاواسطة اهل سمرقند در آفرینش ادبیات فارسی تاجیکی، مثل ابولینبغی، ابوحفص، رودکی و دیگران؛ 2. آماده کردن زمینه‌های نظری و عملی آن در آثار گوناگون ادبی؛ 3. پرورش نمایندگان دایره‌های ادبی دیگر در محیط ادبی سمرقند؛ 4. انتقال تجربه‌های ادبی و نظری خویش به دایره‌های ادبی دیگر؛ 5. سفرها و مهاجرت نمایندگان دایره‌های ادبی دیگر به سمرقند و دیدوبازدید آن‌ها با اصل ادب و علم آن. در پایان، پس از بررسی موارد مذکور این نتیجه به‌دست آمده که هرچند تأثیر و نقش سمرقند در رشد ادبیات فارسی تاجیکی بسته به مقام سیاسی و ادبی و تغییر اوضاع سیاسی- اجتماعی این شهر در دوره‌های گوناگون تاریخی، گسترده یا محدود شده، هیچ‌گاه به درجۀ نیستی نرسیده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Наќши Самарќанд дар рушди адабиёти форсии тољикї

نویسنده [English]

  • Абдуннабї Сатторзода
چکیده [English]

Самарќанд аз ибтидо бо шањрњое њамчун Бухоро, Шероз, Балх, Њарот, Исфањон, Марв, Хуљанд ва... њамсарї мекард ва аз марокизи муњимми сиёсї, илмї, адабї, таърихї ва фарњангии аќвоми эронинижод ба шумор мерафт. Дар ин маќола зайли панљ маврид ба наќши Самарќанд дар рушди адабиёти форсии тољикї пардохта шудааст: 1. Ширкати биловоситаи ањли Самарќанд дар офариниши адабиёти форсии тољикї, мисли Абулянбаѓї, Абўњафс, Рўдакї ва дигарон; 2. Омода кардани заминањои назарї ва амалии он дар осори гуногуни адабї; 3. Парвариши намояндагони доирањои адабии дигар дар муњити адабии Самарќанд; 4. Интиќоли таљрибањои адабї ва назарии хеш ба доирањои адабии дигар; 5. Сафарњо ва муњољирати намояндагони доирањои адабии дигар ба Самарќанд ва диду боздиди онњо бо ањли адаб ва илми он. Дар поён пас аз баррасии мавориди мазкур ин натиља ба даст омада, ки њарчанд таъсир ва наќши Самарќанд дар рушди адабиёти форсии тољикї баста ба маќоми сиёсию адабї ва таѓйири авзоъи сиёсї-иљтимоии ин шањр дар даврањои гуногуни таърихї, густарда ё мањдуд шуда, њељ гоњ ба дараљаи нестї нарасидааст.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Самарќанд
  • адабиёти форсии тољикї
  • рушди адабї