پیرامون چند معنای مشترک در آثار ابن‌المقفع و رودکی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار

چکیده

ابن‌المقفع و رودکی دو نمایندۀ بزرگ ادبیات و فرهنگ فارسی تاجیکی هستند که اولی در نثر عربی و دومی در نظم فارسی گوی سبقت را از همگان ربوده‌اند. این مقاله کوششی فروتنانه برای مقایسه و یافتن معانی مشترک در آثار این دو نمایندۀ بزرگ نثر عربی و نظم فارسی است که در آن چند بیت رودکی ازحیث معنی با عبارات و اقوال حکیمانۀ آثار ابن‌المقفع مانند کلیله و دمنه، و رساله‌های الادب‌الکبیر و الادب‌‌الصغیر مورد‌ مقایسه قرار گرفته است. دربارۀ معانی و مضامین مشترک کلیله و دمنۀ ابن‌المقفع و آثار رودکی باید گفت که در اشعار باقی‌مانده از رودکی فقط یک مرتبه از کلیله و دمنه یاد شده است. در میان اشعار رودکی، ابیاتی را می‌توان دید که ضرب‌المثل و مقال‌های مردمی فارسی و تاجیکی‌اند. مطالعۀ آثار ابن‌المقفع (کلیله و دمنه، و رساله‌های الادب‌الکبیر و الادب‌الصغیر) نیز نشانگر آن است که وی این معانی را با عبارات گوناگون آورده است که در این مقاله با ذکر شاهد‌مثال‌هایی به شماری از این معانی و مضامین مشترک اشاره شده و این نتیجه به‌دست آمده است که رودکی نه‌تنها کلیله و دمنۀ ابن‌المقفع را ترجمه و مضامین آن را در اشعار خود منعکس کرده، بلکه از آثار دیگر او نیز استفاده کرده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Пиромуни чанд маънии муштарак дар осори ибни Муќаффаъ ва Рўдакї

نویسنده [English]

  • Тољиддин Мардонї
چکیده [English]

Ибну-л-Муќаффаъ ва Рўдакї ду намояндаи бузурги адабиёт ва фарњанги форсии тољикї њастанд, ки аввалї дар наср арабї ва дувумї дар назми форсї гўйи сабќатро аз њамагон рабудаанд. Ин маќола кўшише фурўтанона барои муќоиса ва ёфтани маонии муштарак дар осори ин ду намояндаи бузурги насри арабї ва назми форсист, ки дар он чанд байти Рўдакї аз њайси маънї бо ибороту аќволи њакимонаи осори Ибну-л-Муќаффаъ монанди «Калила ва Димна» ва рисолањои «Ал-адабу-л-кабир» ва «Ал-адабу-с-саѓир» мавриди муќоиса ќарор гирифтааст. Дар бораи маонї ва мазомини муштараки «Калила ва Димна»-и Ибну-л-Муќаффаъ ва осори Рўдакї бояд гуфт, ки дар ашъори боќимонда аз Рўдакї фаќат як мартаба аз «Калила ва Димна» ёд шудааст. Дар миёни ашъори Рўдакї абётеро метавон дид, ки зарбулмасал ва маќолњои мардумии форсї ва тољикиянд. Мутолиаи осори Ибну-л-Муќаффаъ («Калила ва Димна» ва рисолањои «Ал-адабу-л-кабир» ва «Ал-адабу-с-саѓир») низ нишонгари он аст, ки вай ин маониро бо ибороти гуногун овардааст, ки дар ин маќола бо зикри шоњидмисолњои башуморе аз ин маонї ва мазомини муштарак ишора шуда ва ин натиља ба даст омадааст, ки Рўдакї на танњо «Калила ва Димна»-и Ибну-л-Муќаффаъро тарљума ва мазомини онро дар ашъори худ мунъакис карда, балки аз осори дигари ў низ истифода бурдааст.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Рўдакї
  • Ибну-л-Муќаффаъ
  • маонии муштарак
  • тањќиќот ва тарљумањои рољеъ ба Рўдакї ва ашъораш ба забон англисї