سه پیراهن یوسف

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار

چکیده

آگاهی کامل استاد رودکی از اشعار شاعران عرب قبل از اسلام و زمان گسترش اسلام باعث ورود معنا‌های شعر عاشقانة قبایل عرب، نام‌های پیغمبران و مضامین قصه‌های قرآنی مثل موسی عمران، پیراهن یوسف، ملک سلیمان، و ذکر نام شاعران، عالمان و قهرمانان شعر و ادب عرب در شعر فارسی شده است. در قطعۀ «سه پیراهن یوسف» رودکی به بررسی قصۀ مشهور یوسف و برادران او پرداخته است. شاعر در این قطعة خرد تمام عناصر اساسی و تجزیۀ موضوعی قصة یوسف را گنجانده و به‌درستی دریافته است که سه پیراهن یا یک پیراهن در سه مورد اصل و اساس چهارچوبۀ همین قصۀ فاجعه‌بار سنگین و دل‌انگیز است. در این مقاله، با تکیه بر منابع تاریخی و تفسیرهای قرآنی، به‌ویژه تاریخ‌نامۀ طبری، دربارۀ اینکه هریک از این سه پیراهن مربوط به کدام‌یک از حوادث زندگانی یوسف پیامبر بوده، توضیح داده شده است. همچنین دربارۀ قسمت اول بیت دوم این قطعه «یکی از قید شد پر خون...» بحث شده و این نتیجه به‌دست آمده که صورت درست آن «یکی از کذب شد پر خون...» است که بر اثر بسیار رونویس کردن و سهو کاتبان، در این شکل نادرست معمول شده است. در پایان نیز پس از ذکر اخبار پیراهن سوم، درست بودن «با خون دروغین روی پیرهنش آمدن» برادران تأیید شده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Се пироњани Юсуф

نویسنده [English]

  • Фойзулло Бобоев
چکیده [English]

Огоњии комили устод Рўдакї аз ашъори шоирони араби ќабл аз ислом ва замони густариши ислом боиси вуруди маъноњои шеъри ошиќонаи ќабоили араб, номњои пайѓамбарон ва мазомини ќиссањои ќуръонї мисли Мўсои Имрон, пероњани Юсуф, мулки Сулаймон ва зикри номи шоирон, олимон ва ќањрамонони шеъру адаби араб дар шеъри форсї шудааст. Дар ќатъаи «Се пероњани Юсуф» Рўдакї ба баррасии ќиссаи машњури Юсуф ва бародарони ў пардохтааст. Шоир дар ин ќитъаи хурд тамоми аносири асосї ва таљзияи мавзўии ќиссаи Юсуфро гунљонда ва ба дурустї дарёфтааст, ки се пероњан ё як пероњан дар се маврид аслу асоси чањорчўби њамин ќиссаи фољиабори сангину дилангез аст. Дар ин маќола бо такя бар манобеъи таърихї ва тафсирњои қуръонї, бавижа таърихномаи Табарї, дар бораи ин ки њар як аз ин се пероњан марбут ба кадом як аз њаводиси зиндагонии Юсуфи паёмбар буда, тавзењ дода шудааст. Њамчунин дар бораи ќисмати аввали байти дувуми ин ќитъа «яке аз кайд шуд пурхун...» бањс шуда ва ин натиља ба даст омада, ки сурати дурусти он «яке аз кизб шуд пурхун...» аст, ки бар асари бисёр рўнавис кардан ва сањви котибон дар ин шакли нодуруст маъмул шудааст. Дар поён низ пас аз зикри ахбори пероњани севум дуруст будани «бо хуни дурўѓин рўи перањанаш омадан»-и бародарон таъйид шудааст.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Рўдакї
  • се пероњан
  • таърихномаи Табарї
  • бањсе перомуни чанд байти Рўдакї