پژ‍وهش و بازیافت

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار

چکیده

تحلیل و تحقیق متن‌شناسی متون ادبی عهد سامانیان از اولین وظیفه‌های سخن‌شناسان تاجیک است. این مقاله نیز با هدف نقد و بررسی کتاب ادبیات دورۀ سامانیان در فرهنگ‌های فارسی به‌نگارش درآمده است. به‌ گفتۀ مؤلف این کتاب، سعید عمران سعیداف، در نقد و تصحیح متون ادبی قرن نهم تا دهم میلادی، فرهنگ‌های تفسیری به‌خصوص لغت‌نامه‌های قدیمی مقام شایسته دارند؛ ازهمین‌رو، کتاب مذکور در دو باب به تشریح این موضوع می‌پردازد: باب اول اثر شامل بازگویی ارزش لغت‌شناسی و ادبی فرهنگ‌های دورۀ اول بوده که «معلومات عمومی لغت‌شناسی و ادب دربارۀ فرهنگ‌های دورۀ اول» نام گرفته است؛ باب دوم اثر «فرهنگ تفسیری و تصحیح متون ادبی عصر 10» نام‌گذاری شده است که از دو قسمت «متن‌شناسی وسایل تصحیح متون ادبی» و «تصحیح نظم عصر 10» تشکیل شده و جوهر اساسی تحقیقات را شامل‌ می‌شود. مؤلف کتاب معتقد است تحریفات و تصحیحات در متون ادبی درنتیجۀ عدم ‌درک درست معانی وا‍ژه و الفاظ و نادرست خواندن آنان به‌وقوع می‌پیوندد و همین عدم‌ درک درست موجب تبدیل یک واژه به واژه‌های دیگر می‌شود. در پایان، مؤلف، سعید عمران سعید‌اف، نتیجه می‌گیرد که در راه معین کردن متن اصلی و یافتن اشعار کامل، همچنین بازیافت اشعار پریشان، فرهنگ‌های تفسیری فارسی- تاجیکی مقامی شایسته دارند و در تدوین کلیات نظم عصر دهم، برابر تذکره‌ها مواد فرهنگ‌ها باید در دستۀ اول قرار گیرند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

Пажуњиш ва бозёфт

نویسنده [English]

  • Мављуда Урунова
چکیده [English]

тањлил ва тањќиќи матншиносии мутуни адабии ањди сомониён аз аввалин вазифањои суханшиносони тољик аст. ин маќола низ бо њадафи наќд ва баррасии "китоби адабиёти давраи сомониён дар фарњангњои форсї" ба нигориш даромадааст. ба гуфтаи муаллифи ин китоб–саидумрон саидов дар наќду тасњењи мутуни адабии ќарни нуњум то дањуми мелодї фарњангњои тафсирї, бахусус луѓатномањои ќадимї маќоми шоиста доранд; аз њимин рў китоби мазкур дар ду боб ба ташрењи ин мавзўъ мепардозад: боби аввали асар шомили бозгўии арзиши луѓатшиносї ва адабии фарњангњои давраи аввал буда, ки «маълумоти умумии луѓатшиносї ва адабї дар бораи фарњангњои давраи аввал» ном гирифтааст; боби дувуми асар «фарњанги тафсирї ва тасњењи мутуни адабии асри 10» номгузорї шудааст, ки аз ду ќисмат– «матншиносии васоили тасњењи мутуни адабї» ва «тасњењи назми асри 10» ташкил шуда ва љавњари асосии тањќиќотро шомил мешавад. муаллифи китоб муътаќид аст тањрифот ва тасњењот дар мутуни адабї дар натиљаи адами дарки дурусти маонии вожа ва алфоз ва нодуруст хондани онон ба вуќўъ мепайвандад ва њамин адами дарки дуруст мўљиби табдили як вожа ба вожањои дигар мешавад. дар поён муаллиф саидумрон саидов натиља мегирад, ки дар роњи муайян кардани матни аслї ва ёфтани ашъори комил, њамчунин бозёфти ашъори парешон фарњангњои тафсирии форсї-тољикї маќоме шоиста доранд ва дар тадвини куллиёти назми асри дањум баробари тазкирањо маводи фарњангњо бояд дар дастаи аввал ќарор гиранд.

کلیدواژه‌ها [English]

  • матншиносї
  • адабиёт
  • сомониён
  • луѓатшиносї
  • тасњењи мутуни адабї
  • се пероњани юсуф